Rechtsbescherming is een procedureel beginsel: het omvat alle middelen die de burger ter beschikking staan om op te komen tegen handelingen of besluiten van de overheid die hij als onrechtmatig of onjuist ervaart. Concreet gaat het om het recht op bezwaar, beroep en toegang tot de rechter.

Rechtszekerheid is een materieel beginsel: het garandeert dat rechtsregels duidelijk, stabiel en voorspelbaar zijn, zodat burgers kunnen vertrouwen op de overheid en weten wat de gevolgen van hun handelen zijn. Kerngedachte: de burger weet waar hij aan toe is — de overheid mag niet willekeurig handelen en wetten mogen in principe geen terugwerkende kracht hebben.

	Rechtszekerheid	Rechtsbescherming
Wat	Voorspelbaarheid en stabiliteit van regels	Toegang tot rechtsmiddelen en de rechter
Karakter	Materieel (inhoud van het recht)	Procedureel (de weg naar de rechter)
Wanneer	Vóóraf — bij opstellen en toepassen van regels	Achteraf — na een besluit of overheidshandeling
Voorbeeld	Verbod op terugwerkende kracht van wetgeving	Bezwaar en beroep bij de bestuursrechter

Spanning tussen beide

Soms botsen de twee beginselen. In het bestuursrecht kan rechtszekerheid ertoe leiden dat een onwettig besluit toch tijdelijk effect behoudt — om chaos te vermijden — terwijl de rechtsbescherming van de benadeelde burger dan in het gedrang komt. De rechter moet dan afwegen welk belang zwaarder weegt.